Wielkie Arkana z 1909 roku: kto je narysował i dlaczego w matrycy mają inne numery
Dlaczego w matrycy Sprawiedliwość ma 8, Moc 11, a Głupiec 22, choć na kartach z 1909 roku stoi XI, VIII i 0. I kim była Pamela Colman Smith.
Numer w kalkulatorze i numer na karcie
Kiedy liczysz matrycę w kalkulatorze, każdy punkt dostaje numer od 1 do 22 i nazwę jednego z Wielkich Arkanów. Przy głównych energiach widzisz fragment ilustracji: kobietę z lwem, postać z wagą i mieczem, młodzieńca z tobołkiem na kiju. Nasze ilustracje to nowe opracowania wygenerowane z pomocą AI na motywach talii tarota stworzonej w 1909 roku, a nie skany dawnych kart.
Jeśli masz talię w domu albo widzisz te karty gdzie indziej, na Sprawiedliwości zobaczysz XI, a kalkulator poda 8. Tu znajdziesz wyjaśnienie.
Trzy numery, które się nie zgadzają
Sprawiedliwość i Moc
Na karcie z 1909 roku Moc ma numer VIII, a Sprawiedliwość XI. W matrycy jest odwrotnie: Sprawiedliwość ma 8, a Moc ma 11.
Skąd ta zamiana? W niektórych starszych taliach Sprawiedliwość miała numer VIII, a Moc numer XI. W talii z 1909 roku te dwie karty zamieniono miejscami. Matryca trzyma się starszego porządku, więc gdy kalkulator pokazuje 8, mówi o Sprawiedliwości, nawet jeśli na pełnej karcie z 1909 roku stoi XI.
Najprościej zapamiętać to tak: liczy się nazwa i numer z kalkulatora, a cyfra rzymska na karcie pochodzi z porządku, który przyjął autor talii z 1909 roku.
Głupiec
U góry karty Głupca wydrukowano 0. W matrycy zero nie może wyjść. Każda suma składa się z dodatnich liczb, a dodawanie cyfr dodatniej liczby też zawsze daje co najmniej 1. Dlatego wszystkie punkty mieszczą się w zakresie od 1 do 22, a Głupiec zajmuje miejsce 22, które w talii nie ma swojej karty.
Głupiec wychodzi w punkcie A u każdego, kto urodził się 22. dnia miesiąca, a w punkcie C u urodzonych w latach 1939, 1948, 1957, 1966, 1975, 1984 i 1993.
Wszystkie 22 numery
Talia z 1909 roku ma 78 kart, ale matryca korzysta tylko z 22 Wielkich Arkanów. Numer arkana jest tu najważniejszy, bo cały rachunek opiera się na dodawaniu. Jeśli suma wyjdzie większa niż 22, dodajesz jej cyfry. Na przykład 29 daje 2 + 9 = 11, czyli Moc. Cały rachunek krok po kroku znajdziesz w poradniku jak policzyć matrycę.
Na kartach z 1909 roku numery są zapisane cyframi rzymskimi. Dla 19 arkanów to jedyna różnica. Wyjątki są trzy:
| Numer w matrycy | Arkan | Na karcie z 1909 roku |
|---|---|---|
| 1 | Mag | I |
| 2 | Kapłanka | II |
| 3 | Cesarzowa | III |
| 4 | Cesarz | IV |
| 5 | Hierofant | V |
| 6 | Kochankowie | VI |
| 7 | Rydwan | VII |
| 8 | Sprawiedliwość | XI |
| 9 | Pustelnik | IX |
| 10 | Koło Fortuny | X |
| 11 | Moc | VIII |
| 12 | Wisielec | XII |
| 13 | Śmierć | XIII |
| 14 | Umiarkowanie | XIV |
| 15 | Diabeł | XV |
| 16 | Wieża | XVI |
| 17 | Gwiazda | XVII |
| 18 | Księżyc | XVIII |
| 19 | Słońce | XIX |
| 20 | Sąd | XX |
| 21 | Świat | XXI |
| 22 | Głupiec | 0 |
Przykład: wszystkie trzy wyjątki w jednej dacie
Weźmy datę 29 sierpnia 1993 roku. Pierwsze trzy punkty matrycy biorą się prosto z daty:
- punkt A z dnia: 29, czyli 2 + 9 = 11, Moc;
- punkt B z miesiąca: sierpień to 8, Sprawiedliwość;
- punkt C z roku: 1 + 9 + 9 + 3 = 22, Głupiec.
W tej jednej dacie spotykają się wszystkie trzy karty, których numery różnią się od talii. W diagramie zobaczysz 11, 8 i 22. Na pełnych kartach z 1909 roku stoi VIII przy Mocy, XI przy Sprawiedliwości i 0 przy Głupcu.
Rachunek idzie dalej tak samo. Punkt D to suma trzech pierwszych: 11 + 8 + 22 = 41, czyli 4 + 1 = 5, Hierofant. Centrum E to suma czterech punktów: 11 + 8 + 22 + 5 = 46, czyli 4 + 6 = 10, Koło Fortuny.
Numery biorą się z daty, więc zamiana Sprawiedliwości i Mocy nie zmienia rachunku, tylko nazwę: kto patrzy na numery z talii, przeczyta 8 jako Moc. Przy Głupcu błąd zmienia już liczby. Kto wpisze 0 zamiast 22, dostanie D = 11 + 8 + 0 = 19 zamiast 5 i centrum 11 + 8 + 0 + 19 = 38, czyli 11, zamiast 10.
Na koniec ciekawostka: osoby urodzone w roku wydania talii mają w punkcie C 1 + 9 + 0 + 9 = 19, czyli Słońce.
Jak nie pomylić numerów
Jeśli czytasz o arkanach w innych miejscach, zwracaj uwagę, czy autor podaje numer z karty, czy numer z matrycy. Przy Sprawiedliwości i Mocy pomylisz opis, a przy Głupcu zapisanym jako 0 także wszystkie punkty, które z niego wynikają.
Na naszej stronie zasada jest jedna: numer w kalkulatorze i w adresie strony arkana to zawsze numer matrycy. Obrazki na stronie to nowe ilustracje wygenerowane z pomocą AI na motywach kart Pameli Colman Smith, bez numerów i napisów.
Na stronach Sprawiedliwości, Mocy i Głupca przy opisie arkana znajdziesz krótką notkę o numerze z karty.
Kim była Pamela Colman Smith
Pamela Colman Smith (1878–1951) była artystką i ilustratorką. Koncepcję talii przygotował Arthur Edward Waite, a ilustracje narysowała ona, wszystkie 78 kart. Także na ponumerowanych kartach Małych Arkanów umieściła sceny z postaciami, a nie same symbole.
To jej kreska sprawia, że te karty da się rozpoznać na pierwszy rzut oka. Nasze ilustracje są nowymi opracowaniami wygenerowanymi z pomocą AI na motywach jej kart; w stopce podajemy źródło inspiracji.
Ilustracje na naszej stronie
Na stronie używamy nowych opracowań wygenerowanych z pomocą AI na motywach kart Pameli Colman Smith. Nie są to skany dawnych kart: kompozycje i szczegóły mogą różnić się od historycznych ilustracji.
Źródła
- Whitney Museum of American Art przedstawia talię z 1909 roku, informację o 78 kartach oraz rolę Pameli Colman Smith i A. E. Waite’a. Pokazany przez muzeum egzemplarz pochodzi z późniejszego druku, około 1920–1930.
- The Morgan Library & Museum opisuje działalność ilustratorki i zlecenie z 1909 roku; katalog wystawy potwierdza pierwsze wydanie talii w 1909 roku.
- Historyczne oznaczenia można porównać na obrazach kart w Wikimedia Commons: Moc VIII, Sprawiedliwość XI i Głupiec 0. Datowanie konkretnych wczesnych druków bywa przedmiotem dyskusji.
